Интервью руководителей Департамета по миграции к 10-летию миграционной службы — июль 2002 г.

Интервью руководителей Департамета по миграции к 10-летию миграционной службы — июль 2002 г. 

РОДИНА ТАМ, ГДЕ ТЕБЕ ХОРОШО

Люди становятся беженцами в поисках спокойной жизни.

Хотя и утверждают, что демографическая проблема угрожает Беларуси, ежегодно страна компенсирует людские потери за счет прибывающих к нам иностранцев. Некоторые из них хотели бы осесть в нашей стране. Остальные правдами и неправдами двигаются через Беларусь как перевалочный пункт, держа путь в западном направлении. Наш собеседник — директор Департамента по миграции Министерства труда и социальной защиты Республики Беларусь Леон ЯХНОВЕЦ. Его ведомство ныне отмечает десятилетие со дня образования.

— Леон Захарович, как появилась идея создать миграционную службу?

— В 1992 году, когда во многих точках планеты все чаще стали возникать очаги нестабильности, вспыхивать войны, правительство приняло решение создать Государственную миграционную службу. После распада СССР многие белорусы пожелали вернуться на этническую родину. Кабинет Министров, а затем и Совет Министров приняли ряд законов и постановлений, которые помогли урегулировать вопросы с более чем 32 тысячами человек, которые в первые годы прибыли к нам на постоянное место жительства. Но предстояло решить, как быть с теми зарубежными студентами, которые учились в наших учебных заведениях и в результате политических и военных событий в своих странах потеряли возможность вернуться домой. В первую очередь это касалось афганцев, эфиопов, иранцев. Последующие события в Азербайджане, Грузии, Таджикистане, создали поток людей, которые искали убежище в нашем государстве.

— На сколько, в таком случае, велик механический прирост населения страны?

— За последние десять лет в нашу страну из бывших республик Союза прибыло более 235 тысяч человек. По данным исследователей, в последние годы за счет прибывающих граждан из бывших республик Союза демографическая ситуация в Беларуси улучшилась на 38 процентов.

— Некоторые из этих граждан называют себя беженцами. А по каким причинам, в основном, бегут?

— Например, в Афганистане рухнул режим Наджибуллы. В Эфиопии тоже произошел политический переворот. Стали преследовать тех, кто стоял у власти, их семьи. Войны идут во многих точках планеты, но это отнюдь не означает, что бегут только из-за них. Беженцы пытаются выехать в государство, где смогут спокойно жить до тех пор, пока не смогут вернуться на родину.

— Может ли Беларусь принять граждан, которые покидают, например, Чечню?

— Нет. По нашему законодательству, Россия является так называемой "безопасной страной". Мы исходим из того, что там есть соответствующая законодательная база, которая может в полной мере защитить россиян от преследований.

— Сколько человек у нас официально признаны беженцами?

— В 1995 году принят Закон "О беженцах", но его реализация началась три года спустя. С тех пор около 2,5 тысячи иностранных граждан обратились в Департамент за предоставлением статуса. Но процедура довольно строга. Необходимо выяснить ряд существенных нюансов. К примеру, действительно ли гражданину угрожает дома опасность? По последним данным, беженцами признано всего 625 человек. 38 процентов из них — несовершеннолетние, прибывшие с родителями. 70 процентов — афганцы.

— Куда должен обращаться иностранец, чтобы получить подобный статус?

— Можно непосредственно в пограничные войска, в органы внутренних дел при задержании и т.д. Но в обязательном порядке заявления о желании получить статус рассматриваются местными территориальными миграционными службами. Они есть в Беларуси при каждом облисполкоме и в Мингорисполкоме.

— Долго ли длится процедура?

— От полугода и более. Тем, кому отказали, дается право обжаловать решение в Департаменте, в судах, вплоть до Верховного. И, наконец, обратиться непосредственно к Президенту.

— Пока рассматривается вопрос о предоставлении статуса, где жить человеку и его семье?

— По законодательству — этот вопрос он решает сам. Но вместе с Представительством Управления верховного комиссара ООН по делам беженцев, которое имеется в нашей стране, помогает наш Департамент. Совсем недавно в Витебске открылся пункт временного поселения иностранцев, ходатайствующих о предоставлении статуса беженца.

— А как государство помогает тем, кто получил такой статус?

— На них распространяются все права, как и на граждан Беларуси, за исключением, пожалуй, политических. С представителями ООН мы подыскиваем места для проживания остро нуждающихся. Беженцам предоставляется временное жилье в общежитиях предприятий и организаций. Например, в одном из ремонтно-строительных управлений Столбцов есть такой пункт временного поселения. Местные миграционные службы подбирают жилье или его покупают и ремонтируют за средства Представительства Управления верховного комиссара ООН. Кроме того, предусмотрено оказание минимальной материальной помощи со стороны государства.

— Судя по всему, на жизнь зарабатывают иностранцы в основном на рынках?

— Около 60 процентов взрослого населения — это высококвалифицированные специалисты, со среднеспециальным и высшим образованием. Однако им трудно себя найти здесь, и, как правило, они начинают активно заниматься торговлей и мелким бизнесом. Но отнюдь не поэтому на наших рынках много торгующих иностранцев. Беженцев среди них очень мало.

— Способности наших граждан находят применение за рубежом. О белорусах говорят как о дешевой рабочей силе, но вместе с тем как о трудолюбивом народе. Между тем и к нам едут за длинным рублем.

— Да, кроме заботы о беженцах, в нашу компетенцию входят вопросы внешней трудовой миграции. Регулируем привлечение иностранной рабочей силы в Беларусь. Смотрим, так ли необходим тот или иной гражданин, приехавший к нам заработать. Стоим на защите отечественного рынка труда. В первую очередь предпочтение отдается тем иностранным гражданам, кто может инвестировать в отечественную экономику, кто готов предоставить нашей стране новые современные технологии.

— СМИ часто упоминают о соотечественниках, попавших в беду при трудоустройстве за границей.

— Хочу подчеркнуть, что, несмотря на проводимую Департаментом работу, многие граждане нашей страны подвергают себя опасности незаконно выезжая на заработки в другие страны. Соблазняются объявлениями, которыми пестрит пресса. В основном выезжают под видом туристов, иногда просто по объявлениям. При этом многие не удосуживаются выяснить, а на законных ли основаниях та или иная фирма предлагает свои услуги. Мы выявляем факты незаконной деятельности и передаем материалы в соответствующие органы.
Прежде чем поддаться соблазну и выехать за рубеж, необходимо обратиться в местные миграционные службы, дабы не подвергать себя риску быть обманутым. Именно там помогут разъяснить, законно ли фирма или предприниматель занимаются таким видом деятельности. Более 60 субъектов хозяйствования в Беларусь имели такое право, но этот процесс находятся в постоянном движении. Бывает, что нарушают и те, у кого есть лицензия. Мы приостанавливаем ее действие у нарушителей, а если они не исправляют ошибки, то лишаем их права заниматься подобным видом деятельности.

— Что предполагает получение лицензии на подобный вид бизнеса?

— Нужно предоставить документы, которые свидетельствуют, что права и обязанности наших граждан за рубежом при трудоустройстве не будут нарушены. То есть поручиться, что наш соотечественник получит соответствующую заработную плату, за ним останутся социальные выплаты и т.д.

— Много ли белорусов выезжало за эти годы за рубеж?

— Например, в 1994 году — 1314, в 1995-м — 1692, в 1996-м — 1894, 1997-м — 3226, 1998-м — 3692, 1999-м — 3404, 2000-м — 4300 и в 2001-м — примерно столько же человек. Ожидаем, что эта цифра не снизится и в нынешнем году.

Беседовал Вячеслав БЕЛУГА,"Рэспубліка", 20 июля 2002 года

 

Уладзiмiр ГАЛЦЕЕЎ: «Станоўчая мiграцыя кампенсуе да 40 працэнтаў натуральных страт насельнiцтва Беларусi»

Статус «транзiтнага калiдора» быў вызначаны непасрэдна геаграфiчным становiшчам Беларусi. Адразу пасля атрымання незалежнасцi наша краiна апынулася ў самым цэнтры мiграцыйных плыняў з усходу на захад i з поўначы на поўдзень. Таму невыпадкова, што ўжо ў лiпенi 1992 года ўрад прыняў рашэнне аб стварэннi дзяржаўнай мiграцыйнай службы. З нагоды яе першага юбiлею — наша гутарка з намеснiкам дырэктара дэпартамента па мiграцыi, начальнiкам упраўлення па справах бежанцаў Мiнiстэрства працы i сацыяльнай абароны Уладзiмiрам ГАЛЦЕЕВЫМ.

— Статыстыка падае, што некалькi гадоў запар Беларусь мае станоўчае мiграцыйнае сальда. Наколькi колькасць грамадзян, што прыязджаюць у нашу краiну на сталае месца жыхарства, перавысiла колькасць тых, хто з’ехаў ад нас?

— Акалiчнасцяў, якiя падштурхоўваюць да змены краiны жыхарства, можна назваць некалькi — гэта i наступствы ўзброеных канфлiктаў цi тэхнагенных катастроф, i эканамiчныя меркаваннi, нарэшце, простае iмкненне да ўз’яднання сем’яў. Паводле звестак мiжнародных арганiзацый, пасля распаду СССР рэспублiкi свайго ранейшага пражывання пакiнулi больш за 9 млн. чалавек. Безумоўна, Беларусь не засталася ў баку ад гэтых працэсаў, прычым iх маштабы па-сапраўднаму ўражваюць. Так, за 1990—2001 гады мы маем станоўчы мiграцыйны баланс у межах 200 тыс. чалавек.
Аналiз сведчыць, што пiк мiжнароднай мiграцыi памiж Беларуссю i дзяржавамi СНД, а таксама краiнамi Балтыi прыпаў на 1992, 1993, 1997 i 1998 гады, калi сальда вагалася ў межах 20,5 — 66,9 тыс. чалавек. I, нягледзечы на тое, апошнiм часам гэтыя лiчбы крыху зменшылiся, праблема мiграцыi для нас па-ранейшаму застаецца адной з найбольш актуальных.

— Не сакрэт, шмат хто ўспрымае звесткi аб «новых» грамадзянах краiны неадназначна. У прыватнасцi, значную колькасць iмiгрантаў напрамую звязваюць з абвастрэннем становiшча ў сацыяльнай сферы, ростам канкурэнцыi на рынку працы i г.д.

— Думку, што мiгранты «нiчога добрага не даюць», на самай справе даводзiлася чуць не аднойчы. Але пагадзiцца з ёй цяжка па адной прычыне. Дэмаграфiчная сiтуацыя, што назiраецца ў Беларусi даволi працяглы час, у значнай ступенi нiвелiруецца менавiта за кошт грамадзян, якiя прыбываюць у нашу краiну. Навукоўцы нават падлiчылi, што такiм чынам у нас кампенсуюцца ад 40 працэнтаў натуральных страт насельнiцтва.

— Адна з традыцыйна няпростых тэм — вымушаная мiграцыя. Практыка сведчыць, што рэальна статус бежанца атрымлiвае толькi кожны чацвёрты прэтэндэнт. Чаму такая вялiкая колькасць адмоў?

— Звернемся да лiчбаў. З 1 чэрвеня 1997 года, пачатку дзеяння закона аб статусе бежанца, з адпаведнымi хадайнiцтвамi да нас звярнулася 2.377 замежных грамадзян. З iх у адносiнах да 919 былi прыняты станоўчыя рашэннi аб рэгiстрацыi заяў, а яшчэ 625 чалавек атрымалi афiцыйны статус бежанца. Да прыкладу, бежанцамi прызнаны 479 грамадзян Афганiстана, 64 — Грузii, 27 — Таджыкiстана, 23 — Эфiопii, 19 — Азербайджана, астатнiя паходзяць з Iрана, Iрака, Iндыi, Камеруна, Лiберыi, Руанды, Пакiстана, Палесцiны.
Цяпер да пытання аб вялiкай колькасцi адмоў. Тлумачэнне iм перш-наперш трэба «шукаць» у мiжнародным вызначэннi бежанца як чалавека, якi знаходзiцца на тэрыторыi той цi iншай дзяржавы з прычыны абгрунтаванай небяспекi стаць ахвярай пераследу ў сябе на радзiме па прызнаку расы, нацыянальнасцi, веравызнання, прыналежнасцi да пэўнай сацыяльнай групы цi палiтычных перакананняў. Зразумела, што пад гэтыя ўмовы трапляе далёка не кожны прэтэндэнт. Другой, не менш важнай падставай для адмоў з’яўляецца факт прыбыцця бежанца ў Беларусь з тэрыторыi iншых бяспечных краiн, што далучылiся да Канвенцыi аб правах бежанцаў, — скажам, з тэрыторыi Расii або Украiны, якiя таксама маглi забяспечыць прытулак.
Трэба адразу падкрэслiць, што любую адмову тэрытарыяльнага органа па мiграцыi ў рэгiстрацыi цi прадастаўленнi статуса бежанца прэтэндэнт можа абскардзiць як у дэпартамент па мiграцыi, так i ў суд. Аднак калi скарга не будзе задаволена, чалавек падлягае дэпартацыi. Дзеля справядлiвасцi, калi абставiны склалiся так, што прэтэндэнт на статус бежанца ўсё ж не можа вярнуцца ў краiну свайго грамадзянства цi сталага месца жыхарства, яму можа быць дазволена часовае знаходжанне на тэрыторыi Беларусi.

— На ваш погляд, цяперашняя праблема сканцэнтраванасцi большай часткi бежанцаў у сталiцы вырашальная?

— Сапраўды, сёння амаль 85 працэнтаў бежанцаў пражываюць на тэрыторыi Мiнска, Мiнскай i Гомельскай абласцей. Гэта «раскладка» ўзнiкла аб’ектыўна — якраз тут знаходзяцца асноўныя навучальныя ўстановы нашай краiны. Праўда, нельга не адзначыць, што вялiкi ўплыў на сiтуацыю ў цэлым аказвала i адсутнасць пункта размяшчэння асоб, што хадайнiчаюць аб рэгiстрацыi ў якасцi бежанца. Такi пункт на 30 чалавек адчынiўся ў Вiцебску толькi сёлета. I, хутчэй за ўсё, ужо са жнiўня мы змясцiм цэнтр рэгiстрацыi са сталiцы ў Вiцебск, што паўплывае на больш раўнамернае размеркаванне бежанцаў па тэрыторыi краiны.

— Тым часам пачаў усталёўвацца сталы iмiдж бежанца як чалавека, што просiць мiласцiну ў пераходзе. Iншых, «легальных» крынiц для iснавання няма?

— Гэта складанае пытанне. З аднаго боку, варта заўважыць, што практычна ўсе зарэгiстраваныя бежанцы не дасягнулi пенсiйнага ўзросту i што пераважная большасць з iх мае вышэйшую, сярэднюю спецыяльную цi сярэднюю адукацыю. Словам, стартавыя ўмовы падаюцца вельмi някепскiмi. Аднак пры гэтым даследванне, праведзенае сумесна з прадстаўнiцтвам Вярхоўнага камiсара ААН па справах бежанцаў засведчыла, што зараз 30 працэнтаў рэспандэнтаў атрымлiваюць даход ад нелегальнай працы па найму, 27 працэнтаў — ад сваякоў з-за мяжы, 21 працэнт — дапамогу ад мiжнародных арганiзацый, 12 працэнтаў — даходы ад уласнага бiзнесу i 10 працэнтаў — рэгiструемыя даходы ад працы па найму.
Немалы ўплыў на становiшча аказваюць асаблiвасцi падрыхтоўкi бежанцаў. Многiя з iх у савецкiя часы прайшлi навучанне ў Беларусi па ваенных спецыяльнасцях, навучанне як дзяржслужачыя цi палiтработнiкi — адпаведна, яны засталiся незапатрабаванымi ў цяперашнiх умовах i павiнны набываць новыя прафесii. Зрэшты, вызначальнае не толькi гэта. З улiкам спецыфiкi нашага рынку працы i сiтуацыi з жыллём, кожны бежанец атрымлiвае прапанову пераехаць на жыхарства ў сельскагаспадарчыя раёны, аднак рэальна едуць далёка не ўсе. Таму зараз намi рыхтуецца цэлы комплекс мераў, якiя павiнны паспрыяць выбару на карысць якраз гэтага варыянта.

— Цi азначае гэта, што ў будучым статус бежанца будзе прадастаўляцца выключна пры згодзе на пражыванне i працу ў вёсках i невялiкiх гарадах?

— Паводле мiжнародных стандартаў, бежанец мае роўныя правы з грамадзянамi Рэспулiкi Беларусь, у тым лiку i права на выбар месца жыхарства. Вось чаму мы проста не можам дыктаваць iм нейкiя «асаблiвыя ўмовы». Гаворка iдзе аб iншым. Зараз сумесна з прадстаўнiцтвам Вярхоўнага камiсара ААН i дзяржавамi-спонсарамi распрацоўваюцца праекты па стварэнню для гэтай катэгорыi асоб дадатковых вакансiй i месцаў пражывання. Пагадзiцеся, што гэтыя «аргументы» больш важкiя.
Дарэчы, захады нашай краiны па праблемах вымушанай мiграцыi ўжо атрымалi высокую ацэнку сусветнай супольнасцi. Вярхоўны камiсар ААН па справах бежанцаў неаднаразова адзначаў, што Беларусь нават у цяжкiх умовах здолела ў сцiслыя тэрмiны сфармiраваць заканадаўчыя i адмiнiстрацыйныя асновы для функцыянавання нацыянальнай сiстэмы прытулку, а таксама робiць усё магчымае для iнтэграцыi бежанцаў. I яшчэ. Нельга не адзначыць добрыя адносiны нашых грамадзян да гэтай катэгорыi iншаземцаў. Прынамсi, за апошняе дзесяцiгоддзе асабiста я не магу ўзгадаць нiводнага хаця б больш-менш сур’ёзнага iнцыдэнту.

Сяргей ГРЫБ,"Рэспубліка", 20 ліпеня 2002 года


Если заметили ошибку, выделите фрагмент текста и нажмите Ctrl+Enter

Сообщество

  • (029) 3222740
  • Этот адрес электронной почты защищён от спам-ботов. У вас должен быть включен JavaScript для просмотра.
© 2024 Международное общественное объединение «Развитие». All Rights Reserved.